Hoeveel klimaatschade kan Trump aanrichten?

In de klimaatwereld is enige paniek uitgebroken sinds Donald Trump is verkozen tot president van de Verenigde Staten. Enerzijds begrijpelijk, want als de machtigste man ter wereld een klimaatontkenner is, dan is dat reden voor grote zorg. Klimaatverandering is wetenschappelijk onomstreden en vormt één van de grootste opgaven waar wij als mensheid voor staan. Dat Trump daar niet in gelooft, zegt alles over Trump, maar niets over het klimaatprobleem. Het gaat hier niet om ‘geloof’, maar om een wetenschappelijk diepgaand onderzocht fenomeen: de mens beïnvloedt het klimaat op aarde op significante wijze, met alle schadelijke gevolgen van dien.

Tegelijkertijd past hier enige relativering. Het gaat in de kern om de transitie van fossiele energie (kolen, olie, gas) naar schone energie (wind, zon, biomassa, duurzame warmte), een fundamentele onwenteling die al decennia gaande is. Uiteindelijk gaat schone energie deze strijd winnen, want met name wind- en zonne-energie worden steeds goedkoper en gaan in toenemende mate concurreren met kolen, olie en gas. Dit is een mondiaal economisch verschijnsel, en geldt dus ook voor de VS, zie onderstaande figuur.

 

14 november 2016 picture 1 blog.png

 

Trump kan gaan her-investeren in schalie-olie en gas, alleen is dat een instabiele markt, met volatiele gas- en olieprijzen, waar op termijn niet veel geld meer valt te verdienen. Zeker als de olieprijs structureel lag blijft, is het maar zeer de vraag of de VS daar economisch garen bij spint, die kans lijkt heel klein. Ook dit is een mondiaal verschijnsel: de kolenmarkt ligt wereldwijd volledig op zijn gat, de oliemarkt lijdt onder de lage olieprijs, evenals  de gasmarkt die daaraan is gelieerd. Bovendien wordt fossiele energie op de financiële markten steeds meer gezien als een investeringsrisico.

Geopolitiek zien we dat alle grootmachten streven naar energie-autonomie. Zo heeft China allang gekozen voor duurzame energie, en is het wereldwijd al de grootste producent van wind-energie en de één-na-grootste op het gebied van zonne-energie. Ook Europa zet in op duurzame energie, met Duitsland als absolute koploper.

Kortom, de energietransitie is een structureel fenomeen, dat al decennia gaande is, en wordt gedreven door economische, geopolitieke en financiële krachten, die alle richting schone energie wijzen. Trump kan deze transitie wel verstoren maar niet omkeren, want de omwenteling naar schone energie is onomkeerbaar. Wel kan hij door zwaar in te zetten op kolen, olie en gas de CO2-uitstoot in de VS vergroten met 5-10% de komende 4-8 jaar, zie de figuur hieronder. Toch past ook hier enige relativering: China produceert al twee keer meer CO2 dan de VS, (ca. 30% versus 15% van de mondiale CO2-uitstoot); het ‘Trump-effect’ kan dus leiden tot een extra mondiale CO2-uitstoot van pakweg 1-2%. Dat is een significant stijging, en verstoort de trend van een mondiaal stabiliserende CO2-uitstoot. Maar deze kan volledig teniet worden gedaan als China versneld afstand doet van kolen. E nook dan is het klimaatdoel van Parijs nog steeds  binnen bereik.  

 

  14 november 2016 blog picture.png

Mijn conclusie is dan ook dat 4 of 8 jaar Trump op een uiterst ongelegen moment komt, en kan leiden tot een trendbreuk(je) in de wereldwijde CO2-uitstoot. De gevolgen in termen van extra CO2-concentratie en temperatuurstijging zullen echter vooralsnog beperkt zijn. Ook Donald Trump kan de wereldwijde transitie naar schone energie niet keren of stoppen, hooguit afremmen en vertragen. Daarvoor is het fundament van de transitie te diep economisch, geopolitiek en financieel geworteld.